jueves, 3 de noviembre de 2011

GALICIA-USA: CAMINO DE SANTIAGO



UNIVERSIDADES AMERICANAS
SE REUNIRÁN EN SANTIAGO
PARA ESTUDIAR EL CAMINO



Será el año que viene, según se acordó en el "Workshop on Pilgrimage Studies", celebrado en Wahington D.C.

Cuarenta universidades de los Estados Unidos y Canadá estuvieron representadas en la capital norteamericana



Según informa la página web del Xacobeo, la ciudad de Washington acogió la reunión científica ‘Workshop on Pilgrimage Studies’, que contó con la presencia de representantes de cuarenta universidades de Estados Unidos y Canadá y en el que se abordó el fenómeno de las peregrinaciones y el Camino de Santiago.

Una de las principales conclusiones de esta cita fue el acuerdo para que la ciudad de Santiago de Compostela acoja entre los meses de mayo y junio de 2012 un seminario de investigación sobre las rutas jacobeas, en el que participarán alumnos de un consorcio de universidades de Estados Unidos y Canadá.

En el ‘Workshop on Pilgrimage Studies’ participaron más de cuarenta centros universitarios de Estados Unidos y Canadá, algunos de ellos considerados entre los cien mejores del mundo, como la Universidad de California-Los Ángeles, Purdue University, Universidad de Michigan, Universidad de Florida, Washington University of Saint Louis, Universidad de Minnesota o la Fordham University.

Estos centros forman parte de un consorcio de universidades que están desarrollando un plan de estudios sobre el Camino de Santiago y el fenómeno de las peregrinaciones en general, dotando de rango curricular a las investigaciones y experiencias sobre la Ruta Jacobea en diferentes campos, tales como religión, estudios hispánicos, antropología, historia del arte, historia medieval o sociología.


En el marco de este encuentro, se presentó y se proyectó a los asistentes y a la prensa de Washington la película The Way, rodada en el Camino de Santiago con la colaboración de la Xunta de Galicia y que durante estos días se está estrenando en los Estados Unidos. A la presentación acudieron el director Emilio Estévez y el protagonista, su padre, Martin Sheen, ambos de origen gallego. En este acto estuvieron presentes numerosos miembros de la asociación de amigos del Camino de Santiago, la American Pilgrim on the Camino, así como numerosos medios de comunicación de Washington.



2012: CITA EN COMPOSTELA

Segundo as decisións tomadas no ‘Workshop on Pilgrimage Studies’, o seminario de investigación que acollerá en 2012 Santiago de Compostela desenvolverase durante oito semanas. As dúas primeiras serán de introdución e levaranse a cabo nas diferentes universidades, mentres que as seis restantes serán xa en Santiago e no Camiño. Os alumnos farán, polo menos, unha semana de Camiño, aínda que o obxectivo é que percorran as rutas xacobeas durante un total de tres. Os estudantes que opten por facer só unha semana de camiñada, empregarán as dúas restantes en facer traballos de investigación en diversos centros de Galicia, como arquivos ou museos.

Os cursos que formarán parte deste seminario terán un carácter multidisciplinar e estarán dirixidos á formación de investigadores nas diferentes temáticas relacionadas co Camiño de Santiago e a peregrinación. Os temas estarán concibidos a través dunha óptica que abrangue desde a historia á economía, socioloxía, influencia na saúde do feito de peregrinar ou o dereito internacional.

O prazo de inscrición neste seminario abrirase inmediatamente e está previsto que o impulsor deste seminario, George Greenia, visite a cidade de Santiago durante o próximo mes de decembro. O obxectivo da súa visita é preparar, en colaboración con técnicos da S.A. de Xestión do Plan Xacobeo, a infraestrutura do curso e manter contacto con diferentes institucións.

 
GEORGE GREENIA

EDITOR DE "AMERICAN PILGRIM"

 Precisamente pola súa dedicación ó estudo das peregrinacións e moi especialmente do Camiño de Santiago, ó profesor Greenia, doutor pola Universidade de Michigan e especialista na Idade Media Española, foille concedida en 2007 a Cruz de Isabel A Católica. O hispanista norteamericano é o editor de AMERICAN PILGRIM, a revista dos peregrinos a Santiago de Compostela.

         Cando lle foi concedida a alta distinción española, as crónicas daquel entón dicían o seguinte:

Professor Greenia has received a prestigious cultural honor from Spain. Courtesy of University Relations and George Greenia.

George Greenia, professor of Modern Languages and Literatures, was awarded The Cross of Isabel the Catholic, Spain’s highest cultural achievement distinction for foreign nationals, on Oct. 11.

The Cross was given to Greenia for his research in the field of Spanish pilgrimages.

The award was bestowed on Greenia for his focus on Spanish culture. Some of his studies have focused on Spanish pilgrimages. As part of his work with the College, Greenia guides a group of students on a trip on the Camino de Santiago pilgrimage in northern Spain. This path is one of the most popular pilgrimages taken in the world, attracting nearly a quarter of a million people annually. The pilgrimage leads to the Cathedral of Santiago de Compostela in northwestern Spain, where the remains of the apostle Saint James the Great are presumably buried.

Greenia, peregrino en Compostela


miércoles, 2 de noviembre de 2011

A NOSA TERRA NON ESQUECE ÓS SEUS



GALICIA HONRA
A SUS DIFUNTOS


Tumba de Rosalia de Castro. San Domingos de Bonaval


“Morirse en Galicia es diferente a morirse en cualquier otro país del mundo”.

“En Galicia se puede faltar a un cumpleaños, una boda o una comunión; pero nadie te perdonará si faltas a una misa de “cabo de ano”, o de difuntos”.


Tumba de Castelao. San Domingos de Bonaval


“En Galicia, la devoción a los difuntos quizás sea la más importante de las que aún conservamos. A nuestros difuntos los recordamos todo el año”.

“O campesiño galego nega que a morte sexa o fin”

"A morte non é, dende logo, cousa boa, mais tampouco é cousa á que se tema moito. "Ó fin –di a xente- morrer hai que morrer" (Vicente Risco)


Tumba de Alfredo Brañas. San Domingos de Bonaval


        Galicia vive de una forma muy especial el Dia de Difuntos. La cultura popular gallega es rica en leyendas, cuentos y otros elementos que abordan el tema de la muerte de una forma muy particular; desde luego, de una manera muy distinta a lo que se ve en el resto de España. Porque no se trata solo de que tengamos costumbres como las de visitar los cementerios y llevar flores a los familiares prácticamente durante todo el año, no sólo en el tiempo de Difuntos. Es por ello que nuestros cementerios suelen estar abiertos. En Galicia es muy normal que, en todo tiempo, y como algo totalmente natural, en nuestras iglesias se celebren misas, “cabodanos”, funerales y responsos por los familiares y amigos que se han ido. Y ya se sabe que, sobre todo en el mundo rural, nos pasamos la vida pagando religiosamente la funeraria para tener garantizado nuestro entierro como Dios manda, ahora con garantia del velatorio en un confortable –para el publico- tanatorio, recordatorios, la campana tocando a muerto todo el dia y el funeral de varios curas.

         Sobre la muerte en Galicia, Vicente Risco dejó escrito lo siguiente:

A morte non é, dende logo, cousa boa, mais tampouco é cousa á que se tema moito. "Ó fin –di a xente- morrer hai que morrer". O que se desexa é unha boa morte, con concencia e cos sacramentos todos; o contrario é "morrer coma un can". Cando un enfermo recibíu todos, din que está "despachadiño de todo" .

Y el antropólogo José Ramón Mariño Ferro afirma:

O campesiño galego nega que a morte sexa o fin. Cre que vivirá eternamente no Alén e cre nun tránsito ininterrompido, sen rupturas, entre esta vida e a outra.


Cimeterio parroquial de San Xurxo de Camariñas, A Coruña


MORRER EN GALICIA

        Parece que nuestra herencia celta tiene mucho que ver con todo esto y permite hacer afirmaciones tan atrevidas como la que leimos en un medio el año pasado: “Morirse en Galicia –decia el titular- es diferente a morirse en cualquier otro país del mundo”.

Y se daba esta explicación: “En Galicia se puede faltar a un cumpleaños, una boda o una comunión; pero nadie te perdonará si faltas a una misa de “cabo de ano”, o a una misa de difuntos. No importa los kilómetros de ida y de vuelta que haya que hacer, ni las carreteras comarcales o vecinales que haya que recorrer, hay que estar y punto. A la misa de difuntos se va a dar el pésame, a ver y ser visto, a pasar el día si es lejos, se va a hacer las cuatro comidas diarias rodeados de vecinos. No suele haber lágrimas, pero tampoco fiesta. Es la ocasión de ver a esos parientes que encontramos de tanto en tanto -quizás en otra misa de difuntos-, se va a hablar de negocios, de tierras y leiras, del tiempo…

Un cementerio gallego que se precie siempre estará cerca del pueblo y de su gente, en un lugar resguardado, y donde los parientes y amigos puedan ir a menudo a pasear y recordar a los ausentes”.


Cimeterio municipal da vila de Camariñas, A Coruña


El antropólogo social A. F. Santamariña recordó que “Vicente Risco calificó a Galicia como "o país dos mortos" por considerar que para los pueblos antiguos de la Península, Galicia fue ese "país ond´iban morar as almas dos difuntos". Lo cierto es que, en Galicia, la devoción a los difuntos quizás sea la más importante de las que aún conservamos. A nuestros difuntos los recordamos todo el año con misas, rezos, sufragios y el cabo de año, además de tenerles reservado dos días especiales de culto, cuales son el "día de Todos los Santos" y el día "Fieles Difuntos", el 1 y 2 de noviembre respectivamente, que forman ambos una única fiesta dedicada a los muertos.

Consideran algunos autores que estos días de culto a los muertos non son más que la cristianización del Samahaim, fiesta celta de comienzo del inverno o final del verano. Pero no es sobre el origen y evolución de esta celebración funeraria lo que me interesa reflexionar aquí, sino más bien sobre aquellos rituales ceremoniales y el consumo ritual de alimentos relacionados con estos días de Santos y Difuntos”.


Un cimeterio galego, onte, cheo de flores e visitantes

 
LA PRENSA GALLEGA
Todos los periódicos gallegos llevan días hablando del tema. Ayer, en EL CORREO GALLEGO, podíamos leer: “Coincidiendo con la tradición católica del Día de Todos los Santos y como ya viene siendo habitual en esta fecha, los cementerios compostelanos volverán a llenarse hoy de adornos florales depositados por sus más allegados. Al menos, así lo adelantan los responsables de varias floristerías de la ciudad, que llevan varios días trabajando "a pleno rendimiento" y en muchos casos en horario contínuo, registrando una gran afluencia de clientes. "Es un día con un significado muy especial", explican desde Dorian Floristas, en Galeras, "y la gente ha respondido muy bien".
En las jornadas previas al Día de Difuntos es tradicional que la Plaza de Abastos se vista de colorido con la venta de flores, como ocurrió ayer. Fueron muchos los que se acercaron al mercado a hacer estas compras. En el caso de los centros, el precio medio era de unos 20 euros”.
Por su parte, FARO DE VIGO se refería a la venta de flores en el mercado pontevedrés de A Ferreria: Los crisantemos fueron la flor estrella y la más demandada, tanto en forma de ramos como de centros, ya que ganan terreno las composiciones preparadas para su colocación en las tumbas y panteones. La compra de las flores (que continuará hoy) no es el único ritual ligado a Difuntos que repiten las familias ya desde el fin de semana. Así, numerosos vecinos se acercaron hasta los cementerios para depositar los ramos o realizar una limpieza que evite los peores efectos de la lluvia, que fue ayer la invitada inoportuna y también mermó seriamente las ventas del mercadillo”.
        LA VOZ DE GALICIA también se fijó en la ornamentación de las tumbas de los cementerios gallegos: “Las plantas de crisantemos son las que están registrando este año una mayor demanda. Sin embargo, los ramos de flor cortada y artificial siguen teniendo algunos adeptos.

        La visita a los cementerios para honrar a los seres queridos difuntos es inexcusable en los primeros días de noviembre. Las festividades de Todos los Santos y Fieles Difuntos tiene, en Deza y Tabeirós-Montes, una honda tradición. Ningún nicho, panteón o tumba carecerá de un ramo de flor cortada natural, artificial o de una planta de crisantemo.

«Normalmente cada persoa acude a máis dun cemiterio polo que as plantas de crisantemo resultan máis baratas cos ramos de flor cortada», explica Charo Senra de Floristería Charo de Lalín. La mayor demanda es precisamente de este tipo de plantas cuyo precio oscila entre las 1.100 y las 2.000 pesetas (12,02 euros).

Los encargos de ramos artificiales descendieron notablemente respecto a años anteriores. El motivo hay que buscarlo también en el precio «xa que un ramo costa unhas tres mil pesetas (18,03 euros)». Las plantas de crisantemo comenzaron a venderse hace quince días «debido ás boas temperaturas e porque a planta resistente máis co ramo».




A MORTE NA CANCIÓN GALEGA

        Son moitas as cancións galegas que tratan o tema da morte, ou, mellor, como adoitaban dicir os galeguistas históricos, do pasamento. É un detalle que corrobora cando levamos dito sobre a presenza deste tema, con toda normalidade, na vida galega.
        Vexamos algúns casos de temas moi populares:

Los Tamara. Varios da foto xa non están entre nós


Cada momento que pasa,
Galicia quéroche mais,
Quixera eu morrer nela
Onde morreron meus país
(Galicia, terra meiga, éxito de Ana Kiro)


… e despois na miña Terra
Quero vivir e morrer.
¡Quero morrer!
(Galicia, terra nosa, éxito de Los Tamara)


Cando xa no meu peito non sinta amor,
Cando da miña Patria non vexa o sol,
Ven, morte, ven axiña, cabo de min
Que sen amor nin Patria non sei vivir.
(Meus amores, de Golpe e Baldomir)



Miña Virxiña do Monte
Que ós mariñeiros sempre vixilas
Non permitades que morra
Lonxe da Terra, da Terra miña.
(Cantigas de Camariñas)



CIMETERIOS DE PUERTO RICO


Cimeterio de Isla Verde, Carolina


Cimeterio de Isla Verde, Carolina


Tumba do compositor puertorriqueño Rafael Hernández


Cimeterio de Maria Magdalena, sito a carón do Morro


Tumba do prócer puertorriqueño José de Diego


Cimeterio Buxeda en Cupey, San Juan


Cimeterio de Arecibo


Outra perspectiva do cimeterio de Arecibo



D.E.P.
Descansen en paz os homes do mar que nunca regresaron

martes, 1 de noviembre de 2011

COMENZA NOVEMBRO, OU MES DE SANTOS


EN GALICIA É O MES DA MATANZA DO PORCO, DO SAN MARTIÑO, TAMÉN DOS MAGOSTOS… E, POR ENRIBA DE TODO, DOS NOSOS DEFUNTIÑOS


Xa estamos no mes dos magostos


O de Novembro é o undécimo mes do ano do Calendario Gregoriano e era o noveno mes do Romano, polo que de nove naceu novembro. Ten trinta dias e, en Galicia, recibe tamén os nomes de Mes de Santos, Mes dos Mortos, ou Mes do San Martiño.

Na época das matanzas caseiras, en Novembro é cando se mataba o porco nas aldeas e vilas, sempre tendo en conta as lúas e contra o dia do San Martiño. De ahí o vello refrán que dicía: A cada porco lle chega o seu San Martiño.

Na nosa Terra, Novembro é tamén o mes dos magostos, que se celebran a partir do dia once, San Martiño. Lembremos que o santo é o patrón de cidades galegas como Ourense e Mondoñedo.

E, por descontado, Novembro é o mes no que mais nos lembramos dos nosos defuntos. Estes dias, os cimeterios de Galicia rexistran unha grande actividade, pois o movemento de persoas que levan flores e visitan as tumbas dos seus familiares é incesante.

Cimeterio de Santo Amaro, A Coruña


Vexamos algúns dos moitos refráns que o Refraneiro Galego dedica a este mes de Novembro, que comenza hoxe:
  • A cada porco lle chega o seu San Martiño.
  • A todo porquiño lle chega o seu San Martiño.
  • Antes de San Martiño, pan e viño; despois de San Martiño, fame e frío.
  • Cando Santos acaba, o inverno empeza.
  • Castañas, noces e viño fan a ledicia de San Martiño.
  • De San Martiño para adiante fame e frío.
  • De Santos a Navidá é inverno de verdá.
  • De Santos a Nadal é o inverno natural.
  • De Santos a Navidá hai inverno de verdá.
  • De Santos ás Navidás hai sequía de verdá.
  • Despois de san Martiño, deixa a auga e bebe o viño.
  • Día de san Martiño, proba o teu viño.
  • Ditoso mes que empeza con Santos e remata con San Andrés.
  • Do novo viño bota un traguiño polo san Martiño.
  • En san Martiño remonta cada día un ferradiño.
  • En san Martiño, pan e viño.
  • En Santos, nevan os campos.
  • Horta de San Martiño, mata ó seu dono e mais ó veciño.
  • No mes de Santos, a máis tardar, ponte a sementar.
  • No mes morto nin sáche-lo horto nin cápe-lo porco.
  • No san Martiño, porco e viño.
  • O que queira bo alliño, que o bote no san Martiño.
  • O que queira ter bo alliño, que o semente polo san Martiño.
  • O vrán de san Martiño pode ser grande ou pequeniño.
  • O vran de San Martiño son tres días e un pouquiño.
  • O vranciño de san Martiño, tanto grande como pequeniño.
  • Planta a horta en San Martiño e plantarás para ti e o veciño.
  • Polo San Andrés, o viño novo vello é.
  • Polo San Clemente bota a túa semente.
  • Polo san Martiño, andan as noces a roliño.
  • Polo San Martiño bólas ó tellado e trompos ó camiño.
  • Polo san Martiño, castañas e viño.
  • Polo San Martiño deixa a auga e bebe o viño.
  • Polo San Martiño, fabóns ó liño.
  • Polo san Martiño mata o teu porquiño.
  • Polo San Martiño péchase o camiño.
  • Polo San Martiño, proba o teu viño.
  • Polo san Martiño todo o mosto é bo viño.
  • Polo San Martiño, trompos ó camiño.

  • Polo san Martiño, trompos ó camiño, e polo san Amaro, trompos ó tellado.
  • Polo San Martiño vende o teu viño, antes ó pipeiro que ó taberneiro.
  • Por san Martiño cae máis auga do que o borracho bebe viño.
  • Por san Martiño cata o teu viño.
  • Por san Martiño faise o magosto con castañas asadas e mosto.
  • Por san Martiño mata o teu porquiño e proba o teu viño.
  • Por San Martiño, nin faba, nin liño.
  • Quen cava no mes de Santos perde o tempo e o traballo.
  • Quen queira ter allo fino, que o poña polo san Martiño.
  • San Andrés trae a vela e san Xoán a leva.
  • San Simón proba o viño e o porco san Martiño.
  • San Xoán come pan e san Andresiño touciño.
  • San Xoán daime o pan e san Martiño o viño.
  • Se no Samartiño non matas cocho ou año, coa fame levarate o diaño.
  • Se queres ter allo fino, plántao no San Martiño.